Het grootste risico voor het krijgen van rugklachten is Manual Material Handling (MMH).
In het artikel van Natarajan* ook Manual Lifting Activities genoemd. In Nederland wordt de term Manueel Hanteren van Lasten gebruikt.
Deze laatste term lijkt het zuiverst, de mens is immers geen materiaal en mensen worden, bijvoorbeeld in de zorg, toch vaak als last gehanteerd bij verplaatsingen van mensen die dat zelf niet of niet goed meer kunnen.

Verder worden lasten manueel niet alleen getild, maar lasten worden ook verplaatst, geschoven, gedraaid of van positie veranderd. Daarom dekt manueel hanteren van lasten de lading nog het best.

Natarajan toonde dit, in samenwerking met Gunnar B. J. Anderson, een vooraanstaand wetenschapper op het gebied van de rug, in Spine van augustus 2008 nog eens een keer uitdrukkelijk aan. Het grootste risico op rugklachten bleek bukken met een gedraaide rug, daarna volgde bukken met een bolle rug (zie foto 1).

 Gedraaid met bolle rug tillen is gevaarlijkst. Daarna komt tillen met bolle rug.
Foto 1: Gedraaid met een bolle rug tillen is het gevaarlijkst.

STEP leert mensen lasten veilig te hanteren, zowel in de werk- als in de thuissituatie. STEP benadrukt als enige en eerste in Nederland uitdrukkelijk dat flexie en asymmetrie voorkomen moet worden met haar GewichtHeffersTechnieken in combinatie met de STEP VAKD en VAST principes (zie foto 2).

 Bij tillen met GewichtHeffersTechnieken (groen) blijft de rug recht. Bij tillen met een bolle rug (rood) bocht de rug naar achteren. Bij tillen met een diepe kniebuiging (blauw) gebeurt die uitbochting naar achteren ook.
Foto 2: Bij tillen met de STEP GHT blijft de rug recht.


VAKD staat voor:

  • Verbinden van GewichtHeffersTechnieken om asymmetrie te voorkomen (zie foto 3).
  • Afsteunen om de belasting van de rug en de knieën te verminderen.
  • Kantelen van voorwerpen om de last dichtbij te brengen en daarmee overmatige buiging van rug en knieën te voorkomen.
  • Dichtbij brengen om het zwaartepunt van de last zo dicht mogelijk bij het zwaartepunt van het lichaam te houden.

 Met de GewichtHeffersTechnieken en draaien op de voeten wordt asymmetrie voorkomen.
Foto 3: Met de GewichtHeffersTechnieken en draaien op de voeten wordt
asymmetrie voorkomen.


VAST staat voor:

  • Veilig: geen a-symmetrie en eindstandige flexie.
  • Actief: met inzet van spieren en niet met hangen in de banden.
  • Stabiel: met een brede basis, de voeten vlak op de grond en de last zo dicht mogelijk bij het zwaartepunt in het steunvlak.
  • Totaal: spieren en gewrichten in ketensamenwerking met elkaar. Dus gewrichten en spieren van arm, rug, heupen, knieën en enkels werken eendrachtig in of dichtbij de middenstand met elkaar samen om de last gezamenlijk en actief te hanteren.
Dus geen bolle rug, gesterkte knieën, een smal steunvlak en de last te ver van het steunvlak zoals bij bukken met rechte knieën.

En ook geen bolle rug, sterk gebogen knieën, een smal en instabiel steunvlak en de last veel te ver van het steunvlak, zoals bij diep door de knieën en de romp zo recht mogelijk.

Maar met de GewichtHeffersTechnieken, VAST met de rug niet bol, een brede stabiele basis en de last dichtbij het steunvlak (zie foto 4).

Manueel hanteren van lasten: Niet met rechte knieën en een bolle rug, niet instabiel met sterk gebogen knieën en een bolle rug, maar met de GewichtHeffersTechnieken. GewichtHeffersTechnieken en de rug niet bol, het steunvlak breed en stabiel en de last dichtbij het steunvlak.
Foto 4: GewichtHeffersTechnieken en de rug niet bol, het steunvlak breed
en stabiel en de last dichtbij het steunvlak. 


Manueel hanteren van lasten bij rugklachten nog belangrijker

Bij mensen met rugklachten, die weer naar het werk terugkeren, is dit manueel hanteren van lasten een nog groter risico. Bij rugklachten is het dus van het grootste belang dat mensen goed met lasten leren omgaan.

Ferguson en Marras** geven een aantal praktische richtlijnen om het risico op rugklachten te kunnen beoordelen.
In deze richtlijnen wordt rekening gehouden met:

  1. de afstand van de last; 30 of 60 cm.
  2. de mate van asymmetrie, in afbeelding 4 tot 30 graden en in afb. 5 meer dan 60 graden.
  3. de tilhoogte.
  4. of men al dan niet rugklachten heeft.

Mensen zonder rugklachten lopen bij symmetrisch tillen met een bolle rug op een afstand van 30 cm een hoog risico op rugklachten bij ongeveer 11,4 kg tillen laag bij de grond (foto 5).

Mensen zonder rugklachten lopen bij asymmetrisch tillen met een bolle rug op een afstand van 30 cm een hoog risico op rugklachten bij ongeveer 4,5 kg tillen op kniehoogte (foto 6).

Mensen met doorgemaakte rugklachten die terug gaan naar het werk lopen al een hoog risico op rugklachten bij symmetrisch tillen met een bolle rug op een afstand van 30 cm bij 6,8 kg net onder kniehoogte (foto 5).

Mensen met doorgemaakte rugklachten die terug gaan naar het werk lopen al een hoog risico op rugklachten bij asymmetrisch tillen met een bolle rug op een afstand van 30 cm bij 6,8 kg net onder heuphoogte (foto 6).

Een handig staatje van Marras waarmee men kan zien wanneer de rug te zwaar wordt belast bij mensen zonder en met rugklachten die symmetrisch tillen, minder dan 30 graden.
Foto 5: Een handig staatje van Marras waarmee men kan zien wanneer de rug
te zwaar wordt belast bij mensen zonder en met rugklachten die symmetrisch tillen, minder dan 30 graden.
 
 Een handig staatje van Marras waarmee men kan zien wanneer de rug te zwaar wordt belast bij mensen zonder en met rugklachten die sterk asymmetrisch tillen, meer dan 60 graden.
Foto 6: Een handig staatje van Marras waarmee men kan zien wanneer de rug
te zwaar wordt belast bij mensen zonder en met rugklachten die sterk asymmetrisch tillen, meer dan 60 graden.


Hieruit blijkt hoe groot het belang is van het voorkomen van rugbuiging en asymmetrie. Met de STEP GewichtHeffersTechnieken gaat dit perfect.
Iedereen weet hoe zwaar gewichtheffers tillen zonder dat hun rug geblesseerd raakt, omdat zij hun rug niet gevaarlijk bollen en ook niet asymmetrisch tillen.

Bij gebruik van de GewichtHeffersTechnieken kun je al deze bovengenoemde lichte gewichten op elke hoogte zonder asymmetrie zonder enig probleem optillen, ook bij rugklachten, dat heeft STEP honderden keren bewezen bij even zoveel werknemers.

Voor werknemers en werkgevers is het van groot belang om met scholing in het veilig manueel hanteren van lasten het risico op o.a. het krijgen van rugklachten en het terugkrijgen van rugklachten sterk te beperken, in het bijzonder bij jeugdigen.

Bert Bruggeman

*Link naar: Natarajan, R.N., Lavender, S.A., An, H.A., & Andersson, G.B.J. (2008). Biomechanical Response of a Lumbar Intervertrebral Disc to Manual Lifting Activities. Spine 33 (18): 1958 – 1965 [Lippincott Williams & Wilkins].

**Link naar: Ferguson, S.A., Marras, W.S., % Burr, D. (2005). Workplace design guidelines for asymptomatic vs. low-back-injured workers. Applied Ergonomics 36: 85 – 95 [Elsevier].

-->