Rugpijn, hoeveel komt het voor? Rugpijn, waar komt het van?

Iedereen krijgt er vroeg of laat wel een keer mee te maken. Een paar getallen:

  • 67% van de 40-jarigen heeft ooit rugpijn gehad.
  • 2% van de 28-jarigen heeft al eens een ziekenhuisopname door rugpijn gehad.
  • Rugpijn begint meestal al op vrij jonge leeftijd (20 jaar) om daarna regelmatig terug te komen.
  • Als je eenmaal rugpijn hebt gehad, is de kans dat je de rugpijn in het volgende jaar terug krijgt ongeveer 70 tot 80%.

Reden genoeg om goed bij de rug stil te staan. Als je van rugpijn gevrijwaard wilt blijven en zeker als je het op dit moment hebt of al eens had, is serieuze verdieping gewenst om toekomstige overbelasting te voorkomen.

Hoe werkt de rug
De rug zit ingewikkeld in elkaar. Allerlei spieren, wervels, banden en tussenwervelschijven vormen samen de rug. De meeste kans op overbelasting maken de tussenwervelschijven, vooral de ondersten van de lage rug. Van alle rugpijn komt 90% voort uit de tussenwervelschijven. Om de meeste rugpijn te kunnen begrijpen, hoeft je alleen maar de werking van de tussenwervelschijf in het algemeen te begrijpen en die is eenvoudig. De tussenwervelschijf bestaat uit een vloeistof kern omringd door stevige banden. Tezamen vormen ze een perfect veersysteem. De banden worden op spanning gezet door de krachten in de kern en door buigbewegingen. De achterste banden worden het zwaarst belast bij een bolle rug bij bukken, zitten, opkomen uit zit, tillen en buikspieroefeningen:

 

rugpijn door tussenwervelschijf  

Bij bolle houdingen

worden de achterste banden

zwaar belast, waardoor rugpijn kan ontstaan 

rugpijn wordt vaak veroorzaakt door bolle houdingen 

 Bolle houdingen zoals bukken, zitten en

buikspieroefeningen

veroorzaken vaak rugpijn bij blessures van de

tussenwervelschijf. Staan en lopen juisy niet

 

Krachten in de kern van de tussenwervelschijf

  1. Als je rechtop staat met 10 kg, zijn de krachten op de tussenwervelschijf bij iemand van 80 kg. ongeveer 115kg. en staat de meeste spanning op de voorste banden.
  2. Bij bukken met 10 kg.  liggen de krachten op de tussenwervelschijf ongeveer tussen de 230 en 410 kg. en komt de meeste spanning op de achterste banden.
  3. Bij tillen van een krat van 20 kg met een bolle rug lopen de krachten op de tussenwervelschijf op tot 475 kg. De meeste spanning komt op de achterste banden.
  4. ’s Ochtends zit er meer vloeistof in de kern. Gedurende de nacht gaat de spanning in lig met 250 % omhoog. De spanning op de banden is dan het grootst. De kans op rugpijn is ’s ochtends dan ook 3x zo groot.

 

De krachten op de rug zijn groot en dat kan rugpijn veroorzaken 

De krachten op de rug zijn groot

en lopen hoog op als je  diep voorover bukt.

Dat hierdoor rugpijn kan ontstaan is niet zo

moeilijk te begrijpen. 

 

 

Hoe raakt de rug meestal overbelast? 
a. Grote krachten, grote spanningen

Bukken en tillen
Als we van staan naar bukken en/of tillen gaan hebben de achterste banden het zwaar te verduren:

  • De achterste banden worden ten eerste flink uitgerekt.
  • Ten tweede wordt de lastarm groter. Daardoor worden de krachten in de kern groter en dus ook de spanning die op de achterste banden wordt gezet.
  • Ten derde wordt de kern extra naar achteren, tegen de achterste banden, geperst.

Exact hetzelfde gebeurt ook als we van staan naar zitten gaan.

Opstaan uit zit
De eerste fase van opstaan uit zit heeft nog een extra risicomoment. Je zit dan al bol en gaat meestal met een zwiep van de buikspieren voorover. De buikspieren zorgen dan nog voor een extra belasting in de meest ongunstige houding. 
Vooral als je al lang gezeten hebt in een bolle houding, bijvoorbeeld na een lange autorit, kan het opstaan de druppel zijn die de emmer doet overlopen en de overbelasting doet ontstaan.

 

krachten op de rug bij bukkken, zittten en buikspieroefeningen 

De grote krachten op de rug bij

bukken, tillen, opstaan uit zit

en bij buikspieroefeningen.

Geen wonder dat hierdoor rugpijn kan ontstaan.

 

b. Honderden keren per dag
Als je daarbij bedenkt dat tijdens het werk en in de vrije tijd een rug honderden keren per dag zwaar wordt belast bij bukken, zitten, tillen, iets pakken, opstaan uit zit, dan begint het waarschijnlijk al te dagen.

Twee ongunstige factoren
Inderdaad, er komen twee zaken bij elkaar die menig gezonde rug te veel kunnen worden:

  1. De gigantische krachten die de achterste banden te verduren krijgen in bolle standen van de rug.
  2. Het grote aantal keren per dag dat die krachten de rug in bolle houdingen belasten tijdens het werk en in de vrije tijd.
Dat dit de rug een keer teveel kan worden en dat velen in hun leven een keer met rugpijn geconfronteerd zullen worden, zal niemand echt meer verwonderen.

 

 

honderden keren per dag zware rugbelasting, rugpijn is dan niet zo onwaarschijnlijk 

Rugbelastingen zijn niet alleen zwaar

maar treden ook heel vaak op. Niet zo gek dus

dat er een keer rugpijn kan ontstaan

en dat je bij rugpijn extra voorzichtig met je rug moet zijn. 

 

Wat merk je als je rugpijn hebt?
Bij de bolle rugklachten zijn natuurlijk vooral die houdingen vervelend die de achterste banden op spanning brengen, bol zitten, bol bukken en bol hurken. 
Houdingen die de achterste banden niet op spanning brengen, zoals staan, lopen, rechtop zitten, knielen met de romp recht, zijn meestal (een stuk) plezieriger.

Bol ruggebruik bij bukken en tillen niet direct gevaarlijk
De rug kan best het een en ander verstouwen, ook in bolle posities, je kunt rustig bol bukken, bol tillen, bol zitten en bol opstaan. Niet dat STEP dat aanbeveelt, zeker niet bij bukken en tillen. Immers GHT (Gewichtheffers- Technieken) zijn bij bukken en tillen gemakkelijker, dus waarom zou je het dan bol doen. Maar als iemand daar voor bol kiest zal het hem niet meteen in de rug schieten. Zware gewichten tillen daarentegen moet niet bol gebeuren, dan moet je altijd voor de STEP GHT kiezen.

Bol ruggebruik bij zitten niet direct gevaarlijk
Bij zitten beveelt STEP bijvoorbeeld niet aan om altijd maar rechtop te zitten. Altijd maar actief rechtop zitten is niet vol te houden. Bol zitten in een bankstel, op een kantoorstoel zit veel relaxter. Langer, meer dan een half uur achtereen bol zitten is niet verstandig. Dan is regelmatig opstrekken, afwisselen van houding, gebruiken van kussens die de rug in een meer holle positie plaatsen, verstandig. Bol opstaan uit zit is niet verstandig. Opstaan uit zit met opstrekken en een rechte rug is veel veiliger en gemakkelijker. 
Na lang bol zitten kan bol opstaan de druppel zijn die de emmer doet overlopen. STEP kiest daarom bij opstaan uit zit voor het gemak en de veiligheid, voor GHT. In auto’s met schokken is het weer een ander verhaal, dan kan de rug beter met kussens in een meer holle positie geplaatst worden. Veren in bolle houdingen is extra belastend voor de achterste banden, hoe stugger de vering hoe groter de belasting.

stugge vering geeft meer rugbelasting en de kans op rugpijn is dan groter 

 Veel meer rugbelasting in zit door stugge vering.

waardoor de kans op rugpijn groter wordt

 

Bol ruggebruik bij rugpijn is WEL gevaarlijk
Bij rugpijn hanteert STEP een streng anti bol regiem, ook bij kortdurend zitten. Kortom bij rugpijn een week of zes bol ruggebruik strikt vermijden met GHT en STEP PETS*.

Bij rugpijn is rugscholing, het aanleren van veilig ruggebruik,  zeer belangrijk. 

STEP rugscholing bij rugpijn is totaal anders dan andere rugscholen of behandeling 

1. Tijdstip: Te laat!

De huidige groepsgewijze rugscholen wordt meestal gegeven aan chronische patiënten waarbij alle andere behandelingen reeds gefaald hebben. In feite op een moment dat het al te laat is.
STEP begint bij rugpijn direct, binnen 24 uur met individuele rugscholing. Snel is van belang omdat de belastbaarheid in het begin erg laag is, de patiënt niet beschermd is en zich niet bewust is van de dreigende aanwezigheid van het dagelijks leven.

2. Geen maatwerk, afgestemd op het individu:
Meestal vindt voorafgaand aan andere vormen van  rugscholing geen indeling plaats in verschillende soorten rugklachten (flexie- of extensierugklachten) en verdiept men zicht niet in het dagelijks leven en de belastingssituaties die daar bij horen. Als men aan iedereen het zelfde aanbiedt dan zal 50 % met gecontraïndiceerde of niet geïndiceerde elementen te maken krijgen.
STEP maakt een uitvoerige belastingsanamnese en geeft bij rugpijn alleen individuele maatwerk rugscholing, afgestemd op de individuele klachten.

3. Oefeningen:

Het doen van oefeningen heeft een betrekkelijke tot geen enkele waarde. 3 x 10 minuten per week oefeningen doen weegt niet op tegen de 112 uur belasting in het dagelijks leven. Het probleem bij rugpijn is gelegen in het dagelijkse onveilige ruggebruik in werk, hobby, sport en thuis.
STEP richt zich op, en realiseert het voorkomen van onveilig ruggebruik met passieve en/of actieve bescherming.

4. Alleen voorlichting:
Andere rugscholen zijn vooral gericht op het geven van voorlichting. Voorlichting over biomechanica van LWK en over veilig ruggebruik in werk- en thuissituatie. De rugscholen zijn zeer theoretisch. Veilig ruggebruik leer je niet van  alleen maar voorlichting en advies.
STEP begint met voorlichting over de biomechanica van de lage rug, over risicosituaties en hoe die voorkomen kunnen worden. Na de voorlichting beginthet aanleren van veilig ruggebruik pas echt. Een combinatie van trainen in de praktijk en een schriftelijk repetitieprogramma en E-learning voor de thuissituatie.

5. Te veel in te korte tijd:
De meeste groepsgewijze rugscholen voor mensen met rugpijn duren gemiddeld 4 lessen van 1 uur. Hierin wordt een overvol programma afgewerkt waarin ook allerlei onderwerpen ter sprake komen die niets met rugscholing te maken hebben (algemene gezondheid, voeding stress).
Om mensen veilig ruggebruik aan te leren zal men veel tijd moeten besteden aan het aanleren en trainen van veilig ruggebruik. Iets wat men jarenlang heeft fout gedaan leert men niet zo snel af.
STEP geeft 8-12 lessen individuele rugscholing in combinatie met een programma en E-learning voor de thuissituatie. 

6. Geen bescherming en geen controle van beheersing veilig ruggebruik:  
Bij andere rugscholen worden twee belangrijke elementen niet nagestreefd:

  1. Er wordt geen bescherming gegeven bij bukken, tillen en zitten en diverse ADL activiteiten.
  2. Feitelijke beheersing van veilig ruggebruik wordt niet gerealiseerd en niet nagestreefd.

STEP legt juist de nadruk op bescherming wanneer veilig ruggebruik nog niet mogelijk is en ook op het aanleren van veilig ruggebruik. STEP PETS* spelen bij het leerproces een belangrijke rol. Met de meest moderne hulpmiddelen, STEP Bel en BodyGuard wordt de beheersing van veilig ruggebruik gecontroleerd en vastgesteld. Zie met onderstaande links ook de films hoe met de BodyGuard (BG) onveilig en veilig ruggebruik wordt vastgesteld.

Onveilig ruggebruik objectief en informatief vastgesteld met BodyGuard

Veilig ruggebruik objectief en informatief vastgesteld met BodyGuard

Rugpijn en BodyGuard 

Met de BodyGuard kan perfect en objectief

worden vastgesteld of iemand zijn rug onveilig gebruikt en of veilig

ruggebruik wordt beheerst.

 

7. Rugklachten psychologiseren:
Huidige rugscholen neigen er steeds meer toe om rugklachten als psychisch te bestempelen. Huidige rugscholen krijgen meer het karakter van pijn(gedrags)scholen die de patiënt leert omgaan met pijn en met geestelijke stress en niet met de rug.
STEP probeert met een uitvoerige belastinganamnese een beeld te krijgen van de klachten. Alleen bij rugklachten met duidelijk provocerende mechanische belastingen en een heldere belastingsdiagnose wordt tot rugscholing besloten en van rugscholing gesproken.

8. Groepsgewijze rugscholing bij rugpijn:
Verschillende en tegengestelde rugklachten horen niet bij elkaar in een rugschool. Het stadium en de manifestatie van de rugpijn is niet bij iedereen hetzelfde. De mate en de soort van bescherming met STEP PETS* en de aard van het thuisoefenprogramma zullen voor iedereen zeer verschillend zijn. Maatwerk per individu is nodig. STEP ziet daarom bewust af van groepsgewijze rugscholing bij mensen met rugpijn. STEP biedt in principe binnen 24 uur een geïndividualiseerd rugschoolprogramma aan patiënten met rugpijn.

Samenvattend:
STEP rugscholing is te verkiezen voor de primaire en directe secundaire preventie van rugpijn. De andere groepsgewijze (inter)nationale rugscholen bevatten een groot aantal gecontraïndiceerde elementen en hebben daarnaast diverse (bovengenoemde) nadelen. Dit maakt deze rugscholen ongeschikt voor de primaire en secundaire preventie van rugpijn.

* Preventieve & Educatieve & Trainings c.q. therapie & Scholingshulpmiddelen voor de werk- en thuissituatie.

Bert Bruggeman en Henk Jan Kooke

-->