Inleiding van de STEP redactie:
Het vorige nieuws ging over het kwalijke van Diep Door Knieën Rechte Rug (DDKRR) tiltechnieken (hurktechnieken waarbij het achterwerk beneden de knieën komt). Uit het recente wetenschappelijk onderzoek van Verbeek bleek dat deze hurktechnieken geen effect hebben op de preventie van rugklachten en dat deze hurktechnieken door de (para)medische wereld jarenlang ten onrechte zijn aanbevolen.

In dit artikel kunt u lezen hoe STEP veilig ruggebruik aanleert in de praktijk en dat de hurktechnieken door STEP niet gebruikt worden, maar de zogenaamde GewichtHeffersTechnieken (GHT) wel, waarbij het achterwerk duidelijk boven de knieën blijft en de rug met spieren op slot wordt gezet.


Enige tijd geleden volgden leden van LTO Noord afdeling Oost Gelre de cursus ‘tiltechnieken’ van de Stichting Ergonomie en Preventie (STEP) uit Hengelo (O). Na een middag theorie leerden ze een week later de techniek toe te passen in de praktijk.

Aan tillen valt op een landbouwbedrijf niet te ontkomen. Aan het gebruik of belasten van de rug al helemaal niet (zie foto 1). Iemand die uit bed stapt gebruikt in principe al zijn of haar rug. Lopen is het minst belastend voor de rug. Preventie van rugklachten met veilig ruggebruik (GewichtHeffersTechniek I) in de landbouw
Foto 1

Volgens STEP ZelfZorg Instructeur, docent en cursusleider John Eekelder is lopen, hangen en achterover buigen genezend voor iemand met rugproblemen. Als hij aan de deelnemers van de cursus vraagt hoeveel mensen ’s ochtends opstaan met rugpijn reageren er een paar; ‘Dan ga je staan en je buigt eens zuchtend achterover om de rug te ontlasten. En vaak trekt de pijn dan weg.’
De deelnemers beamen dat. ‘Zeer herkenbaar.’ Volgens Eekelder is het verstandig om ’s ochtends de rug niet direct te zwaar te belasten. ‘De kans op problemen is ’s ochtends 300 procent hoger dan tijdens de rest van de dag. Dat komt omdat de tussenwervel ‘ballonnen’ dan groter zijn en harder tegen de banden drukken. Zware belasting leidt dan sneller tot problemen.’


Aan de hand van een tekening (zie foto 2) toont hij hoe dat ballonnetje zich tussen de wervels beweegt. Bij een rechte en holle rug zit de ballon op de juiste plaats. Bij een gekromde rug kan de ballon tussen de wervels bekneld raken en zelfs zenuwen in de weg zitten.

Rechts fout, de Kern of “ballon” drukt naar achteren” Links goed, met de  GewichtHeffersTechnieken I, II en III voorkom je dat de kern het achterste deel van de tussenwervelschijf beschadigt.
Foto 2

Volgens Eekelder is ochtendrugpijn een voorbode van problemen. ‘Als je ’s ochtends opstaat en denkt ‘Wat ben ik ’n old mens’, dan weet je dat er wat mis is. Maar ook als je stijfheid voelt als je uit de auto, van de trekker of uit de stoel thuis komt, is het goed om dit teken als een serieuze voorbode te beschouwen.’


Gewichtheffen
STEP richt zich vooral op de ZelfZorg. ‘Mensen hebben het recht te leren zelf actief rugproblemen te voorkomen. Wij leren ze hoe dat kan’, aldus Eekelder.

De landelijk werkende organisatie, STEP Nederland bv, geeft groepsgewijze scholing in veilig lichaamsgebruik en preventie van rugklachten. Zo leerden veertien leden van de afdeling Oost Gelre hoe ze in de praktijk zelf beter kunnen tillen door de GewichtHeffersTechnieken (GHT) te gebruiken. Bij deze techniek pak je iets van de grond door in een spreidstand dicht bij het voorwerp te gaan staan en het bekken naar achteren te bewegen.

Daarbij blijft de rug recht of zelfs enigszins hol (zie foto 3). Volgens Eekelder zetten gewichtheffers op deze manier ook hun rug op slot. ‘Ze zorgen ervoor dat de wervels recht boven elkaar blijven. Belangrijk is ook dat de knieën niet voorbij de tenen steken.’

Preventie van rugklachten met veilig ruggebruik (GewichtHeffersTechniek I) in de landbouw
Foto 3

Preventie van rugklachten met veilig ruggebruik (GewichtHeffersTechniek II) in de landbouw
Foto 4
Een andere techniek is die waarbij een been naar het voorwerp toe gaat en de persoon met rechte rug naar beneden beweegt om het voorwerp met één hand op te pakken (zie foto 4). De andere hand kan steunen op een knie of bovenbeen.

De derde variant in het oprapen is volgens Eekelder het tillen en het lichaam als een soort hefboom te gebruiken.

‘Je zet dan een been naar voren en kantelt als het ware, met een rechte rug, naar voren. Het been waar je dan niet op steunt zwaait dan van achteren iets omhoog. Op deze wijze houd je dat been en de rug in een bijna rechte lijn. Dat belast de wervels het minst (zie foto 5).’ Preventie van rugklachten met veilig ruggebruik (GewichtHeffersTechniek III) in de landbouw
Foto 5

 

Praktijk
Nadat de deelnemers de theorie met behulp van zandgevulde flessen en kratten hadden geoefend, konden ze op het erf van kaasboerderij Weenink in Lievelde aan de slag met frontgewichten, pallets, kruiwagens en andere in de praktijk te tillen zaken. Dat bleek soms lastig. Want hoe krijg je zonder overbelasting een pasgeboren kalf in de kruiwagen?

Eekelder geeft toe dat het niet in alle gevallen lukt zonder de rug te buigen. Toch liet hij zien dat met de juiste houding zelfs de kruiwagen te kantelen was (zie foto 6).Preventie van rugklachten met veilig ruggebruik (GewichtHeffersTechniek II) in de landbouw
Foto 6

Ook het oppakken van gestapelde voerzakken ging met de GewichtHeffersTechnieken aanmerkelijk beter dan de deelnemers zelf gewend waren.

‘Het is even wennen, maar als je je deze techniek eigen hebt gemaakt dan denk ik zeker dat ik mijn rug spaar en minder vaak last zal hebben’, aldus een van de cursisten.

Bron: Willem Dijkema in ‘Nieuwe Oogst’

-->