Inleiding over behandeling van rugklachten

Wetenschappelijk onderzoek heeft tot dusver geen verschil kunnen aantonen tussen het effect van (manueel) therapie en het advies van de huisarts om te blijven bewegen bij (acute) lage rugklachten.

Derhalve is in de huisartsenstandaard opgenomen dat, bij lage rugklachten, de eerste zes weken het advies ‘blijven bewegen’ volstaat. Huisartsen en specialisten blijven tot de operatie volharden in hun advies: ‘blijf in beweging en alle therapie stopzetten’.

Behandelaars gaan vaak, tegen beter weten in, gewoon door met passief behandelen of fitnesstraining. Beiden leiden niet tot veilig ruggedrag.

Bovenstaande overkwam ook mevrouw H. die in juni een acute spitaanval had gehad. Ze werd hiervoor passief behandeld (veilig ruggebruik werd niet aangeleerd) en herstelde na enige tijd van deze blessure.

Echter

Echter, het vervolg was eigenlijk heel voorspelbaar; herhaling en verergering van de rugklachten trad op. Dit is altijd het grote gevaar van behandeling zonder dat veilig ruggedrag wordt aangeleerd en gerealiseerd. Hieronder wordt dat nog eens duidelijk beschreven.

Het verhaal van verergering en herhaling van rugklachten tot bijna een herniaoperatie

Een jaar later in november kreeg mevrouw H. opnieuw last van de rug, nadat ze zich na het douchen wilde afdrogen en aankleden (zie foto 1).

 

's Ochtends is risico op ontstaan rugklachten groter
Foto 1: 's Ochtends is risico op ontstaan rugklachten groter

 

Pas vooral 's ochtends op

's Ochtends is veilig ruggebruik des te belangrijker, de kern van de tussenwervelschijf plaatst dan meeste spanning op achterste banden.

 

Cliënte: ‘Half november begon het met wat last van de rug en een soort van spierpijn in mijn linker bil / bovenbeen. In november kreeg mevrouw H. opnieuw last van de rug, nadat ze zich na het douchen wilde afdrogen en aankleden (zie foto 1).

 

Zwaar tillen met bolle rug is vaak oorzaak van ontstaan rugklachten
Foto 2: Zwaar tillen met bolle rug oorzaak van ontstaan rugklachten


(Zwaar) bukken en tillen met een bolle rug is vaak de oorzaak van het ontstaan van rugklachten.

De dagen daarop werd de pijn in de rug, zowel in de bil als in bovenbeen alleen maar erger. Uiteindelijk was de pijn zo erg dat ik op het werk niet meer kon zitten of staan. Een collega heeft mij toen naar huis gebracht. Op 17 december kwam ik bij de huisarts en hij uitte het vermoeden van een hernia. Hij maakte een afspraak bij de neuroloog voor 21 december. 


Ondertussen had mijn werkgever STEP ingeschakeld. STEP ZelfZorg Instructeur John Eekelder kwam 1 dag later aan huis om de eerste oefeningen en tips te geven voor een optimaal veilig ruggebruik.’

ZelfZorg Instructeur: Huisarts wil eerst stoppen

‘De huisarts gaf mevrouw zware pijnstillers en adviseerde wel om zo veel mogelijk te blijven bewegen, maar iedere vorm van therapie stop te zetten. Mevrouw belde mij hierover op met de vraag of STEP dan stop moest worden gezet? Ik antwoordde stellig ‘Nee, STEP moet je niet verwarren met therapie, vraag je huisarts maar of er iets op tegen is dat STEP je leert hoe je thuis veilig moet bewegen.’ Haar beheersing van veilig ruggebruik was namelijk 0% met alle risico’s van dien. De huisarts ging direct akkoord.

 

Cliënte: een hernia op de scan

‘Op 21 december werd bij de neuroloog ook het vermoeden van een hernia uitgesproken. Er werd direct een afspraak gemaakt voor een spoedscan. De neuroloog wilde graag dat ik opgenomen werd, maar zowel mijn man als ik zagen dit niet echt zitten zo kort voor kerst (het weekend wordt toch niets ondernomen en met de kerst ook niet). Na plechtig beloofd te hebben thuis rust te houden en met een afspraak voor 24 december voor een scan konden we weer naar huis. Op de scan bleek duidelijk een hernia zichtbaar.’

 

ZelfZorg Instructeur: ook neuroloog wil stoppen

‘Ook de neuroloog gaf aan dat mevrouw alle begeleiding maar beter stop kon zetten. Operatief ingrijpen leek aan de orde. In dit geval gaf mevrouw zelf bij de neuroloog aan dat zij werd begeleid door STEP, dat ze met ZelfZorg leerde om de beheersing van veilig ruggebruik te verbeteren en dat ze niet van plan was om dit stop te zetten. De neuroloog ging akkoord.

Een week eerder was door ons een streng en strikt ZelfZorgbeleid gestart waarbij STEP PETS (hulpmiddelen) werden ingezet die onveilig gebruik van de rug in de thuissituatie vrijwel onmogelijk maken en die tegelijkertijd veilig ruggebruik met de GewichtHeffersTechnieken aanleren (zie foto 3 en 4).


Bescherming bij rugklachten Foto 3: Bescherming bij rugklachten
Zitkussens bij rugklachtenFoto 4: Zitkussens bij rugklachten

 

Rugorthese zorgt voor veilig bewegen

In de eerste fase betrof dit een rugorthese die op de plaats werd gehouden door een LWK brace werk/sport. Om de draagtijd in te stellen, maar ook om deze STEP PET verantwoord af te bouwen hebben wij een digitale counter ingezet. Deze gebruikten wij ook om in eerste instantie de maximale loop-, sta- en later de maximale zittijd in te stellen. Dit laatste is vooral van belang, omdat mensen met klachten in de thuissituatie al snel te langdurig zitten. Voor mevrouw gold dit ook in de werksituatie, ze heeft een administratieve baan. 

LordoZit zorgt voor veilig zitten

Bovendien hebben wij een Lordozit ingezet voor de thuissituatie en een zitsteun met fixatiehoes voor de werksituatie. Om de pijnklachten in de beginfase gunstig te beïnvloeden hebben wij haar ook regelmatig laten liggen op de Lordozit. Iedere opdracht werd, zoals altijd bij STEP, in haar cursusboek genoteerd. Verder hebben we de GewichtHeffersTechnieken flink getraind opdat mevrouw ook zonder hulpmiddelen haar activiteiten veilig kan uitvoeren.’

Het resultaat was verbluffend.

 

Cliënte: 95 % herstel door GewichtHeffersTechnieken

‘Met behulp van de oefeningen van STEP, het aanleren van veilig ruggebruik (zie foto 5) met de STEP GewichtHeffersTechnieken en enige aanpassingen op de werkplek ben ik voor 95% weer hersteld en weer fulltime aan het werk. Een ziekenhuisopname heb ik ontlopen en een operatie was niet noodzakelijk.’

 

Veilig ruggebruik met de GewichtHeffersTechnieken voorkomt rugklachten
Foto 5: Veilig ruggebruik met de GewichtHeffersTechnieken voorkomt rugklachten

 


ZelfZorg Instructeur
: veel financiële- en gezondheidsschade voorkomen

Een paar feiten op een rij:

  • Ziekenhuisopname en operatief ingrijpen zijn voorkomen;

  • Op 10-12 was er sprake van de eerste verzuimdag, op 09-01 is gestart met werkhervatting en gefaseerd opgebouwd naar 100% op 11-02;

  • Beheersing veilig ruggebruik (gemeten met de GewichtHeffersIndex) was tijdens de laatste les 95%;

  • Mevrouw geeft aan voor 95% rugklachten te kunnen voorkomen en zelf op te kunnen lossen.’

 

Cliënte: mondigheid en STEP voorkomen operatie

‘Zo zie je maar dat goed advies en begeleiding van STEP, samen met een beetje mondigheid, je een ziekenhuisopname en zelfs een operatie kan besparen. We redden het wel.’

 

ZelfZorg Instructeur: artsenstandaard en rugklachten 

De huisartsenstandaard onder de loep genomen is zo slecht nog niet. STEP zou echter graag zien dat het advies van huisartsen om in beweging te blijven wordt vervangen door ‘blijf veilig in beweging’. Dit is een kleine nuance die verstrekkende gevolgen kan hebben.

Uit intaketesten, die worden afgenomen bij aanvang van de STEP individuele ZelfZorg begeleiding, blijkt vrijwel altijd een onvoldoende beheersing van veilig ruggebruik.

De huisartsenstandaard wetenschappelijk vergelijken met de STEP ZelfZorg standaard (waarbij men blijft bewegen en waarbij binnen 24 uur bij acute rugklachten veilig ruggebruik met hulpmiddelen en de STEP GewichtHeffersTechnieken wordt aangeleerd) lijkt daarom zinvol.

In afwachting daarvan stelt STEP zich op het standpunt dat veilig blijven bewegen een reëlere aanpak is dan ‘blijf maar in beweging’ met de onverantwoorde risico’s van veel ongewenste rugbelastingen.'

John Eekelder.


Noot redactie


Deze ‘veilig in beweging blijven aanpak’ kan de huidige gezondheids- en verzuimschade flink verminderen en ook veel operaties overbodig maken, zoals bij deze mevrouw hierboven werd beschreven. Dit is het derde verhaal van een STEP instructeur, beiden werkzaam in Lichtenvoorde, waarbij een hernia wordt voorkomen binnen een half jaar. Iedereen kan dan op zijn vingers natellen hoeveel gezondheidschade en verzuimschade er kan worden voorkomen als het STEP beleid breed over Nederland zou worden getrokken. Toch tellen nog veel te veel mensen niet na op hun vingers.

-->