Tillen

Rugklachten en andere blessures van het bewegingsapparaat komen bij medewerkers in allerlei sectoren veelvuldig voor.
Materialen die men moet tillen variëren sterk in vorm, gewicht en afmeting. Van heel licht tot heel zwaar, van heel klein tot heel groot en van makkelijk tot heel lastig vast te pakken. Een bijkomend probleem is dat de buk- en tilhandelingen vaak uitgevoerd moeten worden waardoor de fysieke belasting hoog is.

De NIOSH-methode is op dit moment de meest toegepaste methode om tilsituaties te beoordelen.
De NIOSH-methode is een rekenmethode waarmee kan worden berekend hoeveel kg in een bepaalde situatie mag worden getild. Dit wordt ook wel het aanbevolen gewicht genoemd. Wanneer het aanbevolen gewicht kleiner is dan het gewicht dat daadwerkelijk wordt getild bestaat er een risico op gezondheidsschade.
De NIOSH-methode is gebaseerd op mechanische rugbelasting, een kracht van meer dan 3500 N op de tussenwervelschijven wordt als ontoelaatbaar aangemerkt.

Het maximaal toelaatbare gewicht van 23 kg geldt alleen in een optimale situatie van tillen, als alle variabelen (o.a. afstand tot het lichaam, draaiing, tilhoogte, frequentie) optimaal zijn. In een minder optimale situatie neemt het maximaal toelaatbare gewicht snel af.
In de dagelijkse praktijk zijn tilsituaties meestal niet optimaal. Er komen regelmatig voorwerpen voor met gewichten van meer dan 23 kg die handmatig getild worden.
Maar ook voorwerpen van minder dan 23 kg die op een ongemakkelijke plaats liggen (onder stellingen, in een rolcontainer) moet men tillen. Er ontstaan veelvuldig risicosituaties met betrekking tot fysieke overbelasting.

Bij de praktische toepasbaarheid van de NIOSH-methode kunnen enkele kantekeningen worden geplaatst:

  • Er wordt geen rekening gehouden met de tilhouding. Een licht voorwerp tillen in een belastende bolle houding is geeft een hogere belasting voor de rug dan een zwaar voorwerp tillen in een perfecte, veilige houding.
  • De arm- en schouderbelasting worden in de NIOSH norm niet meegenomen.
  • Het is onmogelijk om voor elk voorwerp en voor iedere situatie alle variabelen te bepalen en een maximaal toelaatbaar tilgewicht te berekenen.

Bijvoorbeeld: een vracht met dozen vruchtensappen komt binnen en moet in rolcontainers worden geplaatst. Volgens de NIOSH methode moet de situatie twee keer beoordeeld worden (voor de tilsituatie en na de tilsituatie).
Voor de berekening van het maximale tilgewicht is een aantal afmetingen nodig die opgemeten worden:

  • De afstand van de handen tot de enkels bij het optillen van de doos (voor) en bij het neerzetten (na).
  • De afstand van de handen tot de vloer (voor en na).
  • De verticale tilafstand.
  • De frequentie.
  • Asymmetrie.
  • De contactfactor.

Als alle factoren bekend zijn kan het maximale tilgewicht berekend worden.

landingpage tillen

Dit maximale tilgewicht geeft aan wat het maximale gewicht van de doos vruchtensappen voor die ene situatie mag zijn.
Wanneer de volgende doos in de rolcontainer geplaatst wordt moet alles (voor en na) opnieuw berekend worden, de situatie is immers veranderd.
De eerste doos staat onderin de rolcontainer, de tweede doos komt daar bovenop, de hoogte waar de doos komt te staan is nu anders geworden.
Het is natuurlijk ondoenlijk om al deze mogelijke situaties in kaart te brengen en overal een maximaal tilgewicht voor te berekenen.

En.. de medewerkers blijven nog steeds onveilig met hun lichaam omgaan, ook al zouden alle materialen onder de norm blijven. Naast de werksituatie blijft men ook in de thuissituatie de norm negeren en het lichaam onveilig gebruiken.

Langdurig en/of zwaar bol ruggebruik is de hoofdoorzaak van rugklachten. De houding van de rug is veel belangrijker dan het gewicht van het te tillen voorwerp. Bij het tillen van bijvoorbeeld een doos van een pallet met een bolle rug komen de krachten in de tussenwervelschijf al snel boven de 3500 N. Wordt dezelfde doos op een veilige manier opgepakt, dan blijven deze krachten laag, minder dan 1000 N.

landingpage tillen

Bij STEP leren medewerkers hoe ze veilig met hun lichaam kunnen omgaan in werk en in de vrije tijd. Leer de mens zich aan te passen aan de omgeving en verander de omgeving daar waar nodig. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat in alle situaties de mens zich moet aanpassen. Het aanpassen van de situatie is ook belangrijk. Maar wanneer een situatie optimaal gemaakt is, het nog steeds nodig de mens te leren hoe hij de situatie zo goed mogelijk behoort te gebruiken.

De STEP strategie wordt al in diverse bedrijfstakken toegepast.

De essentie van Preventie is de combinatie van Preventieve Groepsgewijze scholing vóór er klachten zijn en de onmiddellijke Individuele scholing áls er klachten zijn.

Directe begeleiding geeft een sneller herstel van de klachten dan wanneer men lang wacht. Een voorbeeld kan dit verduidelijken.
Medewerker A staat ’s ochtends op en voelt dat zijn rug wat stijf is. Vandaag maar even een beetje opletten. Na een uurtje werken gaat het wel wat beter en wordt er niet meer aan de rug gedacht. De volgende ochtend bij het opstaan is het niet veel beter. Zo gaat het nog even door en na een week is de klacht zo erg dat werken en tillen erg moeilijk gaat.
Wanneer medewerker A geleerd was hoe hij zijn rug moet gebruiken dat had hij vanaf het moment van het opstaan al actie kunnen ondernemen. Hij kan direct thuis al beginnen met zijn rug veilig gebruiken, bij het wassen, aankleden etc. Op het werk wordt de leidinggevende ingelicht over de signalen. Ook wordt overlegd om de individuele begeleiding op te starten.

De STEP GewichtHeffersTechnieken bij tillen hebben bij diverse sectoren hun praktische bruikbaarheid bewezen.

Marieke Erkelens, Bert Bruggeman

 

-->